De man van de importbruid

Toen ik naar de ingang van de supermarkt liep, moest ik om twee mensen heenlopen. Het leek net alsof de ene, die met de rug naar mij toestond, bezig was om bij de andere iets aan de kleren te verstellen. Ik hoorde een vreemde rochelende kreet en de twee liepen uit elkaar, de rochelaar naar de krantenstand, de andere naar de winkelwagens.

Pas op dat moment, werd mij duidelijk hoe de rolverdeling tussen de twee was. De man en zijn importbruid.

Ik heb het wel vaker herkend: de timide aziatische importbruid met haar man, die overduidelijk 20 jaar ouder of meer is en zelfs naar de maatstaven van de minst veeleisende Nederlandse vrouwen weinig aantrekkelijk. Maar dit was een bijzonder exemplaar, vanwege zijn kleding. En dit wordt één van de weinige keren dat ik kleding becommentarieer. Maar echte kledingkenners kunnen deze omschrijving niet zonder dodelijke allergieën overleven.

Zijn schoenen zijn mij helaas ontschoten, maar laten we maar naar boven gaan. Die ouderwetse geweven wollen opa-broek, vele maten te groot (en nu bedenk ik mij dat dit de reden was dat ik mij de schoenen niet meer kan herinneren) en een wit overhemd. Hij droeg een dik lint om de nek, waaraan iets vierkants hing, dat waarschijnlijk de afstandsbediening voor zijn vrouw was, dat met het karretje achter hem aanliep. Okee, het leek meer op een groot auto-logo.

Maar één kledingstuk zal ik nooit meer vergeten. Een kikkergroen vest dat openhing. Waarom denken mensen dat iets met knopen open kan hangen? Mijn gedachte was niet: "Hoe kom je op het idee om dat aan te trekken?" maar "Waar koop je een dergelijk geval?" Zelfs de meest verstopte vintage-winkel legt dat meteen in de zak van Max, die het naar de derde wereld stuurt, waar het wordt weggegooid door de ongelukkige die het van een ontwikkelingswerker in de hand gedrukt krijgt.

Als je George Clooney en Brad Pitt naast mij neerzet in die kleren, is er een vette kans dat veel vrouwen toch voor mij gaan kiezen. Scheelt dat ik aan de goede kant van gemiddeld zit met mijn kop.

Ik heb mij vaak afgevraagd hoe diep je wel niet moet zinken om een importbruid te nemen.

Conclusie: in kledingsmaak heel diep.

Vervrouwelijking van het boekenaanbod

Ik weet dat tegenwoordig de kranten vol staan over ontlezing en het verdwijnen van de boekwinkel. Nou ben ik normaal cynisch over dit soort paniek, mensen blijven lezen en in mijn optiek tellen ebooks ook mee. Maar toch loop ik tegen een aanwijzing aan die voor mij doet vrezen dat er toch wel iets aan de hand is.

Het boekenaanbod vervrouwelijkt. Het  valt nog te ontkennen in de echte boekwinkel, maar een kantoorboekhandel toont dit meedogenloos aan. Ik beschouw mezelf niet als een gegenderde lezer. Ik lees wat ik goed vind, en naar mijn mening is een goed boek er één dat geen doelgroep heeft. Dat neemt niet weg dat er altijd boeken zijn met een grotere aantrekkingskracht voor een bepaalde sekse. Voor vrouwen de ontroerende roman, chicklit en de detective (meer mysterie dan gemoord). Voor mannen de thriller (meer gemoord, dader bekend) en avonturenroman.

En kijk maar wat er ligt als je bij de kantoorboekhandel om de hoek gaat kijken: de overgrote meerderheid van de boeken zal door een vrouw gelezen worden, maar het aantal boeken dat zelden door een vrouw opgepakt wordt is al bijna verdwenen.

In de speculatieve genres blijkt hetzelfde effect aanwezig. Science-Fiction heeft altijd meer jongens aangesproken dan meisjes en dit genre is zoals iedereen weet voor Nederlandse uitgevers dood. Fantasy wat een gemengd publiek aantrekt gaat uitstekend. Horror blijft beperkt tot supernatural romance, wat absoluut voor een vrouwelijk genre is.

Die pulperige blaadjes die je vroeger naast de boeketreeks aantrof als mannelijk equivalent van die troep. Heeft zijn verdiende aftocht gemaakt...

... en heeft geleid tot een verdubbeling van de troep voor vrouwen.

Ik wil niet zeggen dat de apocalyptische verwachtingen van de ontlezing zo erg gaan worden als doemdenkers beweren. Maar mij is duidelijk dat mannen massaal zijn afgehaakt.

De schaduw van de wind door Carlos Ruiz Záfon

Ik heb jarenlang weinig literatuur gelezen. Na een beetje uitgekeken te zijn op de navelstaarderige literaire scene in Nederland, kan dit mij niet kwalijk genomen worden. Elk Nederlands boek kan je in essentie gemakkelijk zelf meegemaakt hebben, op het gemak waarmee vrouwen zich vol begeerte op de hoofdpersonen storten na. Weinig enerverende kost dus, hoewel ik niet wil uitsluiten dat er uitzonderingen op deze regel zijn.

Maar alleen maar SF, fantasy en horror is ook weer eenzijdig en daarbovenop wil ook ik serieus genomen worden als lezer. Iedereen om de oren slaan met de mededeling dat er best intelligente romans in deze genres te vinden zijn, is aanzienlijk minder geloofwaardig als je al vele jaren nauwelijks wat anders gelezen hebt. Nu kan ik met veel meer gezag zeggen dat mijn smaak goed is.

Dit betekend echter wel dat ik de geschikte boeken erbij moet vinden. Ik zit echt niet te wachten op weer een boek over een man van middelbare leeftijd die na zijn scheiding een oogje heeft op zijn buurmeisje. Hoe het komt dat Nederlandse auteurs niet als vieze mannetjes weggezet worden snap ik niet. Misschien komt het doordat literaire prijzen voornamelijk naar mensen gaan die ellenlange introspectieve boeken schrijven over mannen van middelbare leeftijd. De jury wil misschien ook wel geilen op het buurmeisje.

Buitenlandse auteurs leveren gelukkig veel interessantere verhalen op. Komt misschien doordat je in andere landen  geacht wordt een boek te schrijven dat andere mensen willen lezen.

In het geval van De schaduw van de wind, door de Spaanse auteur Carlos Riuz Záfon, levert dat een boek op dat me letterlijk mee zoog in zijn wereld. Het is een tijd geleden dat ik een boek gelezen heb waarbij ik de distantie verloor die ik meestal toch wel heb bij het lezen. Die distantie is meestal niet erg, het helpt me om over de tekst na te denken. Maar het is een apart soort verhalen die mij een adrenaline-rush bezorgen, een ervaring die ik extra apprecieer.

Het gaat over de jeugd van Daniel Sempere, de zoon van een boekhandelaar uit Barcelona, en zijn obsessie met een onbekende schrijver. Als tienjarige jongen wordt hij door zijn vader meegenomen naar een enorme geheime bibliotheek. Daar worden alle boeken bewaard die ooit verloren zijn gegaan. Op het verzoek van zijn vader kiest hij één boek uit. Dat wordt De schaduw van de wind van Julian Carax. Nadat hij het uit heeft weet hij dat hij meer wil lezen van deze schrijver. Maar al spoedig blijken andere werken onvindbaar en schijnt er iemand op jacht te zijn om de laatste exemplaren van Caraxs boeken te verbranden.

Daniel laat zich hierdoor echter niet weerhouden om in de jaren dat hij opgroeit te zoeken naar het verhaal achter Carax. Maar naarmate hij meer weer, des te gevaarlijker lijkt zijn speurtocht te worden. Daniel wordt echter gedreven door zijn obsessie om te weten, ook lijkt het hem zijn leven te gaan kosten...

De schaduw van de wind is dus een roman met een thrillerachtig plot, maar het is zeker meer dan dat. Ik heb een groot deel van de zijlijnen nog weg gelaten. Het boek heeft af en toe iets van een raamvertelling, doordat er regelmatig vanuit het standpunt van een ander een verhaal wordt verteld zonder dat Daniel alles kan weten en dat toch via Daniel verteld wordt.

Grappig ook omdat Daniel ondanks zijn beschouwingen op zichzelf soms niet alles over zichzelf ziet, wat de lezer wel kan zien. Ook werkt het dat de hij koppig doorgaat in zijn speurtocht, niet uit moed, maar uit stompzinnige obsessie. De andere personages blijven echter hun eigen ondoorgrondelijkheid houden, maar dit lijkt erop dat Daniel ze niet helemaal begrijpt. Barcelona is een personage op zichzelf, al is het jammer dat ik de stad en de genoemde plaatsen niet kende. Er ging daardoor een dimensie verloren.

Het mysterie blijkt, mede dankzij de soms lugubere zijsprongen, zeer de moeite van het wachten waard. Ook is er, als de aanloop naar de climax genomen wordt, een geweldige opmerking die je zeker wakker zal schudden als je nog niet geboeid was.

De schaduw van de wind is één van die ouderwets spannende boeken, die voor echt iedereen zijn.

Afscheid van 16 jaar

Gisteren tot het einde naar Kink FM geluisterd. Ik heb daarbij zelfs een klein beetje gehuild. Ik ben geen regelmatige huiler, maar het verdwijnen van het enige radio-station dat zich richt op de liefhebber van de betere pop-muziek is een droeve gebeurtenis.

Gelukkig is er door internet gelukkig nog een mogelijkheid om nieuwe muziek te ontdekken. Een mogelijkheid die er 16 jaar geleden bij de oprichting van Kink niet was. Maar dit is slechts een pleister op de wond.

Ik kom er wel weer overheen; ik moet toegeven dat ik ook wel een paar jaar nauwelijks naar Kink geluisterd heb, dus ik weet dat ik zonder kan. En er wordt al gewerkt aan een spirituele houtje-touwtje opvolger: pinguinradio.

Hierbij wens ik de medewerkers en de echt trouwe luisteraars van Kink heel veel sterkte met het verwerken van hun verlies.

To say nothing of the dog van Connie Willis

Ik merk goed dat een blog iets is waar je tijd voor moet vrijmaken. Mijn productie is de laatste maanden abominabel. Ik ga kijken of ik dit kan verhelpen, want hoewel ik geen dagelijkse woordendiarree uit wil braken is dit wel wat erg weinig.

Connie Willis heeft vele Hugos en Nebulas gewonnen, maar mijn eerste aanvaring (pun unintended, later noticed) met haar boek Passage was wat ongelukkig. Na 150 pagina's meligheid zonder ook maar enige voortgang in het verhaal was ik het grondig zat en legde het op de stapel miskopen. Er was dan ook een verjaardagskado voor nodig om mij weer over de streep te trekken en weer wat van haar te lezen. Mijn mening over Passage blijft staan, maar ik ben inmiddels overtuigd van de kwaliteiten van Willis.

To say nothing of the dog is een tijdreis-komedie. Een romantische tijdreiskomedie zelfs,..

(Hee, blijf hier!! Het is niet zo erg als het klinkt.)

...waarmee het één van de weinige romantische boeken is die ik zal lezen in mijn leven.

Niet dat ik niet romantisch ben, maar de meeste boeken die draaien om het vinden van de ware liefde zijn geschreven door mensen die alleen het talent hebben om grammaticaal correct zinnen achter elkaar te rammen op een toetsenbord. (Waarmee ze betere fictieschrijvers zijn dan ik, maar ik noem mezelf ook geen schrijver) Plot en karakters zijn helaas niet aan hun besteed. Connie Willis is een echte schrijver en begrijpt dat ook een boek over het vinden van de ware moet voldoen aan de regels van een fatsoenlijk boek. Dus een solide verhaal, goede karakters en geen ellenlange beschrijvingen van omhelzingen, begeleidt met proza dat paars is van de bijvoegelijke naamwoorden. Vrijwel geen romantische crap draagt bij aan de romantische strekking, ik leer telkens wat bij over schrijverschap.

Onironische Jasmijnreeks-lezeressen (ik verwacht geen Jasmijnlezers met een piemel) kunnen dus wegblijven.

Iedereen die wel van een goed boek houdt moet dus nog even blijven:

In de 21ste eeuw is het tijdreizen ontwikkeld en op stoffige, ondergebudgetteerde wetenschappelijke instituten (volgens goed neoliberaal gebruik) worden door historici exploraties gemaakt in het verleden. De gevreesde paradoxen blijven uit doordat het verleden zichzelf zoveel als vrijwel altijd corrigeert.

De historicus Ned Henry is op zoek naar een oerlelijk object dat nodig is voor een krankzinnige restauratie van de in de tweede wereldoorlog verwoeste kathedraal van Coventry, in Oxford. Ik zei krankzinnig. Hij wordt echter van zijn werk afgehaald vanwege time-lag, een toestand van verwarring veroorzaakt door teveel tijdreizen. Maar omdat een andere historicus, de aantrekkelijke Verity Kindle, een kat uit de victoriaanse tijd heeft gehaald, moet hij meteen op pad om het terug te brengen. Helaas begrijpt hij zijn opdracht niet en verknalt deze. En nu is de verkeerde man de verkeerde vrouw het hof aan het maken. Alle tekenen wijzen erop dat het verleden daardoor een paradox te verwerken krijgt, die zijn zelf-corrigerende vermogen te boven gaat. Tenzij ze de juiste kerel weten te vinden en te verenigen met de juiste geliefde...

Een historicus als grote anti-held is voor mij een aangename verrassing. Wij redden namelijk zelden de wereld, kijk maar naar Rutte, Balkende en Verhagen. Gelukkig kunnen wij wel katten terugbrengen naar het verleden. Hadden bovenstaande heren dat maar gedaan...

To say nothing... is erg meta, verwijzingen naar victoriaanse en detectives uit de Agatha Christie-tijd vliegen je om de oren. Helaas is er waarschijnlijk heel wat langs mij heen gegaan, maar ik vermaakte mij wel met wat ik wel meekreeg. Historische fouten trof ik er niet in aan, zij het dat ik mij weinig zorgen kon maken om een geslaagde Duitse invasie van Engeland in 1940. (Voor belangstellenden: een uitgebreide beschrijving van alle hilarische redenen waarom Seelöwe voor de Duitser slecht afgelopen zou zijn. ) Maar het is weer een reden om een link te plaatsen waar erg hard om gelachen kan worden.

Ik kon wel vaak glimlachen om de geweldige grappen, die je soms net niet over het hoofd ziet. Geeft altijd een leuk superioriteitsgevoel. En de uitleg van paradox zelfhulp door het verleden is interessant voor de sf-nerds onder ons.

Connie Willis is dus wel degelijk een goede schrijfster die ik van harte kan aanraden, mits je Passage aan je voorbij laat gaan.

Iets om naar uit te kijken.

Mijn vader had vroeger boeken van Mika Waltari in de kast, die hij echt goed vond. Mika wie? Nou die wereldberoemde Finse bestseller-auteur. Die al jaren niet meer is uitgebracht...

Er is een gruwelijk feit voor liefhebbers van boeken: 95% van alle schrijvers wordt nooit meer uitgegeven na hun dood. En reken er maar op dat van die 5 procent er hoogstens een paar meer dan een enkele druk van een klassieke roman krijgen. En ook van veel levende schrijvers wordt alleen het echt goed verkopende werk meerdere malen herdrukt.

Dat is natuurlijk logisch, omdat het nauwelijks meer commercieel rendabel is om een heruitgave van een dode schrijver te geven. Bij matige verkoop liggen er geen toekomstige kopers van volgend materiaal in het verschiet. En bij een levende schrijver kan men altijd overgaan op een nieuwe druk als het boek de winkels per ongeluk toch uitvliegt.

Natuurlijk raken vele schrijvers terecht in vergetelheid, maar helaas zijn andere schrijvers ook slachtoffer van de veranderende smaak van het publiek. Zo verdween met de instorting van de horror-markt in de jaren '90 elke prikkel om nieuwe horror-schrijvers te introduceren, laat staan klassiekers tussen de moeizaam verkopende nieuwe boeken te gooien.

In Nederland is Science-Fiction het slachtoffer van de populariteit van Fantasy geworden, al die geweldige nieuwe schrijvers die ik lees zijn slechts bekend bij diegenen die Engels lezen.

Tweedehands boeken bieden de kans om die verdwenen boeken toch te lezen, maar je moet er maar tegenaan lopen. En schaarse klassiekers zijn echt erg duur voor een tweedehands. Verder zijn complete series een kwelling om bij elkaar te krijgen. (Heeft er iemand trouwens het eerste deel van de Duncton-Saga te koop? Ik heb verder alle delen, maar ik kan er niet aan beginnen vanwege dit ontbrekende deel.) Bovendien vind ik het soms enigszins onsmakelijk wat vorige eigenaars er voor vage vlekken in achterlaten. Ik ben blij dat ik geen erotica lees, want ik wil geen geslachtelijke sappen in mijn boek aantreffen. Om nog maar te zwijgen van boeken die een paar weken moeten luchten omdat de vorige eigenaar rookte.

Gelukkig is er voor SF-liefhebber binnenkort de mogelijkheid om de schade in te halen. Gollancz gaat een enorme backlog aan klassiekers op E-book uitbrengen. The Science Fiction Gateway belooft een indrukwekkende lijst aan schrijvers, waarvan vele waar ik weliswaar van gehoord heb, maar maar zelden een gedrukt boek van gezien heb. Kan ik er eindelijk achter komen of de Dorsai romans zo goed zijn als ik gehoord heb. En wat Frank Herbert naast Dune schreef. En Gene Wolfe New Sun-reeks lezen nu ik er volwassen genoeg voor ben.

Meer nog, andere van dergelijke initiatieven kunnen hetzelfde doen voor vele andere schrijvers. Alle vergeten juweeltjes uit zowel literatuur als genre kunnen weer worden uitgebracht voor minimale investeringen. Alles dat nodig is, is een E-book file en genoeg winst om een site te kunnen laten draaien. Royalties komen bij verkoop wel binnen en bieden kleine extraatjes aan schrijvers, of erfgenamen, die er anders helemaal niets meer van hun pennenvruchten terugzien.

Kan ik misschien toch eens Mika Waltari lezen.

Polarisatie met bijwerkingen

Ik bespeur al een tijdje een opvallend patroon bij media, vooral rechtse commentatoren. Een moslim die zijn ex-vriendin vermoord pleegt eerwraak vanwege zijn cultuur. Een Nederlander die hetzelfde doet is een gestoorde gek.

De gruwelijke aanslagen in Noorwegen volgen hetzelfde patroon. Toen iedereen dacht dat het moslims waren, kon men rechts op geenstijl horen krijsen om die moslims er nou eens eindelijk uit te gooien. En die reacties veranderden toen bleek dat het niet alleen een blanke man was, maar dat hij ook Wilders zag zitten. Zijn politieke kleur is nu volledig irrelevant, het is opeens een verdwaalde gek.

Een verdwaalde gek die zich jarenlang heeft voorbereid op twee simultane aanslagen en zelfs zijn arrestatie gepland had. Dit is heel erg moeilijk voor één man om voor elkaar te krijgen en vergt zeker een heldere kijk op de wereld. Deze man is geen warhoofd en is niet even een keer geflipt, deze man is net zo berekend meedogenloos als een Bin Laden.

Maar waarom is bij een moslim zijn politieke achtergrond wel relevant, maar bij deze man opeens niet. Omdat dit voor sommige mensen opeens wel erg dicht bij hun eigen politieke mening komt? Een mening waarin linksmensen een soort domme personen zijn, die alle ellende met moslims hebben binnengehaald? Dat is het discours dat ik namelijk steeds hoor. Het is dan voor de meer amorele personen onder ons een kleinere stap om er wat aan te gaan doen.

In wetenschap geldt altijd dat gelijke gevallen onder gelijke noemers horen te komen. Ik zie dit als een daad van politiek terrorisme en het is sommige mensen jammer dat het uit de eigen groep komt, maar dat is iets waar zij zelf maar mee moeten leren leven. Radicaliteit ontstaat daar waar polarisatie is en het is de verantwoordelijkheid van de eigen pool om die radicaliteit niet te voeden.